عزيز الله بيات

228

تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )

ابو الحارث منصور ابن نوح ( 387 - 389 ه . ق . ) ( 997 - 998 م . ) پس از درگذشت امير نوح ، سران مملكت فرزندش منصور را كه هنوز به حد رشد نرسيده بود ، به سلطنت برگزيدند . بغراخان پادشاه تركستان هنگامى كه از مرگ نوح آگاه شد ، عازم تسخير سمرقند گرديد و به فرمان او فايق مأمور تصرف بخارا شد . منصور از بخارا گريخت . فايق هنگامى كه به بخارا رسيد ، بزرگان بخارا را بر آن داشت كه منصور را به مقر فرماندهى خود برگردانند . منصور پس از مراجعت به بخارا زمام امور كشور را به فايق سپرد و بگتوزون سردار ديگر منصور به حكومت خراسان منصوب شد . مدتى نگذشت كه اين دو سردار خائن ، منصور را دستگير و كور كردند و او را به زندان انداختند و در سال 389 هجرى برادرش عبد الملك را كه كودكى بيش نبود ، به سلطنت نشاندند . ابو الفوارس عبد الملك ابن نوح ( 389 ه . ق . ) هنگامى كه محمود پسر سبكتكين از خيانت سرداران منصور آگاه شد ، به قصد گرفتن انتقام او عازم دفع سرداران ياغى منصور شد . در جنگى كه بين آنها روى داد ، محمود پيروز شد و بر قسمت مهمى از خراسان دست يافت . در سال 389 هجرى فايق درگذشت . در همين زمان ايلك خان شمس الدوله ابو نصر ، برادر و جانشين ايلك خان نصر نيز به بهانهء حمايت عبد الملك به خراسان آمد . بگتوزون و ساير امراى بخارا به استقبال او رفتند و به فرمان ايلك خان همگى دستگير و زندانى شدند . عبد الملك همين كه از اين واقعه آگاه شد ، خود را در خانه‌اى پنهان كرد ، اما او نيز اندكى بعد به دست جاسوسان ايلك خان دستگير و زندانى شد و در سال 389 هجرى در زندان درگذشت . پس از تسلط ايلك خان بر بخارا ، ابو ابراهيم اسماعيل منتصر ، فرزند امير نوح از زندان گريخت و مدتى در خوارزم با سپاهيان ايلك خان جنگيد و سرانجام به دست قبيله‌اى از اعراب كشته شد . با كشته شدن او در سال 395 هجرى دولت سامانى به كلى منقرض شد . قلمرو سامانيان شامل ماوراء النهر و خراسان و سيستان بود . « 1 »

--> ( 1 ) . ر ك . تاريخ بيهقى ، ص 640 - 642 . تاريخ گزيده ، ص 338 . الكامل ، ج 9 ، ص 65 . لباب الالباب ، ج